AI heeft inmiddels een vaste plek in het woordvoerdersvak. 43,6% van de Nederlandse woordvoerders gebruikt dagelijks AI-tools, nog eens 31,6% wekelijks. Tegelijk maakt 88,8% zich niet of nauwelijks zorgen dat AI de baan overneemt. Die twee cijfers uit het Nationaal Onderzoek Woordvoering 2026 vertellen samen het verhaal van AI in woordvoering: volop in gebruik, maar als hulpmiddel, niet als vervanger. In dit artikel lees je waarvoor woordvoerders AI inzetten, waar de grenzen liggen en wat het betekent voor jouw werk.

AI kan het schrijven, analyseren en voorbereiden versnellen, maar vertrouwen, relaties en nuance blijven mensenwerk. Daardoor verschuift de vraag van óf je AI gebruikt naar hoe je het bewust en verantwoord inzet in je dagelijkse werk.

Hoe vaak gebruiken woordvoerders AI?

Bij elkaar zet 75% van de woordvoerders AI minstens wekelijks in. Slechts 10% doet het vrijwel nooit. Daarmee is AI voor de meerderheid een vast onderdeel van de werkdag geworden, al ligt de dagelijkse adoptie nog onder die van media monitoring (64% dagelijks). Het onderzoek, uitgevoerd door Monalyse en Sterk Werk Communicatie & Strategie onder 250 woordvoerders, is te downloaden op woordvoerderonderzoek.nl.

Waarvoor gebruiken woordvoerders AI?

AI wordt vooral ingezet voor concrete, dagelijkse taken. Tekstcreatie en redactie staat met 71,2% veruit bovenaan. Samenvatten en informatie zoeken volgen beide met 54,8%. Dat is logisch voor een vak dat draait om snel de essentie pakken en omzetten in heldere taal.

Bron: Nationaal Onderzoek Woordvoering 2026, N=250, meerdere antwoorden mogelijk.

AI als sparringpartner: de verrassing

Het opvallendste cijfer is de 42% die AI als sparringpartner gebruikt. Dat gaat verder dan productieondersteuning. Woordvoerders toetsen strategie, scherpen standpunten aan en denken scenario’s door met AI. AI is daarmee niet alleen schrijfhulp, maar ook denkpartner.

De combinatie van tekstcreatie en sparringpartner suggereert dat AI het werk niet vervangt, maar versnelt en verdiept. Wie een persbericht tien keer sneller schrijft, houdt tijd over voor de vraag of het persbericht überhaupt het juiste middel is.

Wie gebruikt AI het meest?

De hoogste dagelijkse adoptie zit in de middengroep met 6 tot 15 jaar ervaring: rond de 50%. De minst ervaren groep (0 tot 5 jaar, 38,6%) en de meest ervaren groep (15+, 38,4%) liggen lager. De middengroep combineert digitale vaardigheid met werkdruk en heeft daardoor de meeste reden om AI structureel in te zetten.

Bij de jongste groep lijkt juist terughoudendheid mee te spelen. Een respondent uit de publieke sector gaf aan: “Als ik in deze fase van mijn carrière veel ga leunen op AI, dan eet ik zaden die ik zou moeten planten.” Dat laat zien dat beginnende woordvoerders AI niet alleen als hulpmiddel zien, maar ook bewust afwegen wat het gebruik ervan betekent voor hun eigen ontwikkeling.

Faciliteert de werkgever AI voldoende?

60,8% van de woordvoerders vindt dat de werkgever de juiste toegang en licenties biedt om AI veilig en effectief te gebruiken. Ruim één op de vijf is het daar niet mee eens. Voor een deel van de woordvoerders kunnen beperkte toegang, onduidelijke afspraken of het ontbreken van geschikte licenties daarmee een drempel vormen om AI in het werk te gebruiken.

Voor organisaties ligt hier een duidelijk aandachtspunt. Goede afspraken over het gebruik van AI en toegang tot geschikte, veilige tools helpen woordvoerders om ermee te werken zonder onnodige risico’s rond vertrouwelijke of gevoelige informatie.

Verschuift de rol van de woordvoerder?

Over de stelling “mijn rol verschuift van content creëren naar het strategisch redigeren van AI-output” bestaat geen duidelijke consensus. Slechts 30,8% herkent die verschuiving, 45,2% is het ermee oneens en 24% blijft neutraal. Vooralsnog ziet een meerderheid de rol van woordvoerder dus niet verschuiven naar die van redacteur van AI-output. Hoe AI het vak en de rol van de woordvoerder op langere termijn verandert, ligt daarmee nog open.

Waarom woordvoerders niet bang zijn voor hun baan

De meest uitgesproken uitkomst: 88,8% maakt zich niet of nauwelijks zorgen dat AI de baan overneemt. Niet één respondent scoorde “helemaal mee eens”. Dat is geen ontkenning, het is zelfvertrouwen. Woordvoerders zien hun vak als mensenwerk: vertrouwen, relaties en nuance zijn niet te automatiseren.

Dat sluit aan bij een andere bevinding: 45,6% vindt dat persoonlijke relaties met journalisten juist waardevoller worden nu AI content maken makkelijker maakt. Als iedereen dezelfde soort tekst kan genereren, wordt de woordvoerder die een journalist echt kent en vertrouwt een schaars goed. Wat een woordvoerder precies doet, lees je in wat doet een woordvoerder.

Wat AI wel en niet kan in media monitoring

Diezelfde nuchtere houding past ook bij media monitoring. AI helpt bij het doorzoeken van grote hoeveelheden berichten, het maken van samenvattingen en het geven van een eerste sentimentlabel. Tegelijk blijkt uit de open antwoorden in het onderzoek dat automatische sentiment analyse niet altijd de juiste context herkent. Ironie, nuance en onderliggende betekenis kunnen verloren gaan, terwijl juist die elementen belangrijk zijn voor een goede duiding.

Daarom combineert Monalyse technologie met een deskundig team van analisten. De software ondersteunt bij het verwerken en structureren van grote hoeveelheden content, terwijl de analist de context beoordeelt en de vertaalslag maakt naar wat een ontwikkeling voor de organisatie betekent. Hoe die samenwerking werkt, lees je bij media-analyse. Wil je zien wat dat oplevert voor jouw organisatie? Vraag een vrijblijvende demo aan.

Conclusie

AI in woordvoering is realiteit: driekwart gebruikt het minstens wekelijks, vooral om te schrijven, samen te vatten en te sparren. Tegelijk is bijna niemand bang voor zijn baan, omdat het vak draait om vertrouwen en nuance. Diezelfde balans geldt voor media monitoring: laat de techniek het grove werk doen en laat een mens de duiding maken. Wil je zien hoe dat er in de praktijk uitziet? Vraag een vrijblijvende demo aan.

Veelgestelde vragen
Hoeveel woordvoerders gebruiken AI?
43,6% van de Nederlandse woordvoerders gebruikt dagelijks AI-tools en 31,6% wekelijks, samen 75%. Slechts 10% gebruikt AI vrijwel nooit, zo blijkt uit het Nationaal Onderzoek Woordvoering 2026.

Waarvoor gebruiken woordvoerders AI het meest?
Voor tekstcreatie en redactie (71,2%), gevolgd door informatie zoeken en samenvatten (beide 54,8%). Opvallend is dat 42% AI ook als sparringpartner inzet om strategie en standpunten te toetsen.

Zijn woordvoerders bang dat AI hun baan overneemt?
Nee. 88,8% maakt zich daar niet of nauwelijks zorgen over en geen enkele respondent was het helemaal eens met die stelling. Woordvoerders zien vertrouwen, relaties en nuance als niet te automatiseren.

Kan AI media monitoring overnemen?
Gedeeltelijk. AI helpt bij zoeken, samenvatten en een eerste sentimentlabel, maar mist ironie, context en de vertaalslag naar actie. Daarom blijft menselijke duiding door analisten de laatste stap.